Planlama Dergisi
Kentlerin İklim Risklerinin Ölçülmesinde Parametre Bazlı Değerlendirme Modeli [Planning]
Planning. 2024; 34(1): 36-57 | DOI: 10.14744/planlama.2024.10437

Kentlerin İklim Risklerinin Ölçülmesinde Parametre Bazlı Değerlendirme Modeli

Dogan Dursun, Merve Yavaş
Atatürk Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, Erzurum

Bu çalışmada kentsel düzeyde iklim değişikliğine uyum önlemleri ve stratejileri geliştiren plancıları, tasarımcıları ve karar vericileri desteklemek ve karar süreçlerinde onlara yol göstermek için kent ölçeğinde etkilenebilirlik ve risk değerlendirmesine yönelik bir metodoloji geliştirilmiş ve test edilmiştir. Metodoloji, risk düzeyi belirlemek için 100x100m’lik grid temelli mekânsal bilgileri maruziyet, duyarlılık ve uyum kapasitesi gibi göstergeler olarak tanımlayıp ağırlıklandırarak birleştirmekte ve çok ölçütlü karar verme yöntemiyle risk sonucu üretmektedir. Bu doğrultuda, iklim değişikliği kaynaklı etkilenebilirlik ve risk analizi için kentsel alanlarda öne çıkan iki tehlike olarak sıcak hava dalgası ve şiddetli yağış tehlikelerine göre risk düzeyini etkileyen fiziksel parametreler belirlenmiştir. Bu parametreler yapay yüzey oranı, ağaç varlığı, nüfus yoğunluğu, yapı yoğunluğu, rüzgar ve sokak yönü, kat yüksekliği, yapı dış cephe renkleri, taşkın riski olup olmaması, bina yapım yılı-bina yaşı, çatı türü ve yapı malzemesi olarak risk düzeyini etkilemeleri nedeniyle analizlere dahil edilmiştir. Metodoloji daha sonra Erzurum kentsel dokusu üzerinde test edilmiştir. Sonuçlar, farklı risk değerlerinin farklı kentsel alan tipolojilerine karşılık geldiğini göstermiş ve acil müdahale alanlarını ortaya koymuştur. Göstergeler ve arazi kullanım kategorileri tarafından sağlanan mekânsal anlamda hassas konumsal bilgiler, iklim tehlikelerine karşı uyum sürecini desteklemek için büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, risk analizi; uyum planı; Erzurum kenti.

Parameter Based Assessment Model for Measuring Climate Risk of Cities

Dogan Dursun, Merve Yavaş
Department of Urban and Regional Planning, Atatürk University Faculty of Architecture and Design, Erzurum, Turkey

A methodology for assessing vulnerability and risk at the urban scale was developed and tested in this study. This facilitates the development of climate change adaptation measures and strategies by planners, designers, and decision-makers at the urban level and guides their decision-making processes. The methodology combines spatial information based on a 100x100m grid with indicators such as exposure, vulnerability and adaptive capacity to determine the level of risk by defining and weighting spatial information as indicators and produces a risk result through multi-criteria decision-making. In this scope, physical parameters affecting the risk level were determined according to the heat wave and heavy rainfall hazards, which are the two prominent hazards in urban areas for vulnerability and risk analysis. These parameters were included in the analysis as artificial surface ratio, presence of trees, population density, building density, wind and street direction, storey height, building facade colors, presence of flood risk, building construction year-building age, roof type and building material. The methodology was then tested on the urban fabric of Erzurum. The results show that different risk values correspond to different typologies of urban areas and provide areas for immediate intervention. The sensitive spatial information provided by indicators and land use categories is of great importance to support adaptation to climate hazards.

Keywords: Climate change, risk analysis; adaptation plan; Erzurum.

Dogan Dursun, Merve Yavaş. Parameter Based Assessment Model for Measuring Climate Risk of Cities. Planning. 2024; 34(1): 36-57

Sorumlu Yazar: Merve Yavaş, Türkiye
Makale Dili: Türkçe
LookUs & Online Makale