Ankara'da Kentsel Büyüme: Kent Çeperinde Büyümenin Kontrolüne Yönelik Planlama ve Politika Araçları [Planning]
Planning. 2022; 32(3): 488-509 | DOI: 10.14744/planlama.2022.37880

Ankara'da Kentsel Büyüme: Kent Çeperinde Büyümenin Kontrolüne Yönelik Planlama ve Politika Araçları

Fulya Sınacı Özfındık
Erciyes Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, Kayseri, Türkiye

Kentlerin kontrolsüz ve plansız büyümesi kentsel yayılmaya neden olmakta ve kontrolsüz yayılma, enerji tüketiminin artması, altyapı ve ulaşım gereksinimlerinin fazlalaşması, ekosistemler üzerinde baskı oluşması gibi ekolojik ve sosyo-ekonomik sorunlara yol açmaktadır. Kontrolsüz ve plansız büyümeye yol açan politik, ekonomik ve sosyal faktörlerin olumsuz sonuçları ise ağırlıkla kent çeperlerindeki yaşamı etkilemektedir. Türkiye'de birçok kent bu faktörlerden etkilenmesine rağmen, kent çeperinde kontrolsüz büyümeden kaynaklanan gerilimleri inceleyen sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu makale, Türkiye’nin başkenti Ankara’da yaşanan kentsel büyüme sürecinin ve büyümenin kontrolü için uygulanan planlama ve politika araçlarının arkasında yer alan gerekçeleri tanımlamayı amaçlamaktadır. Araştırma, büyümenin kontrolü konusunda gerçekleşen ve gerçekleşmeyen politikalar ile planlama araçlarını tartışarak bu çerçevede teorik ve pratik düzeyde katkıda bulunmaktadır. Kent çeperindeki değişime vurgu yaparak, kentsel büyümeyi kontrol etmek için daha etkili planlama ve politika araçlarına ihtiyaç olduğunu belirtmektedir. Makalenin önemli sonuçlarından biri, Ankara’da 19.yüzyıldan günümüze kadar büyümenin kontrolüne ilişkin birçok strateji ve araç geliştirildiğidir. Ancak, Ankara kenti için oluşturulan mekânsal planlarda büyümenin kontrolüne dair kamulaştırma, yeşil kuşak, yerleşme sınırı belirleme, yerleşimi bölgelere ayırma, kentsel yoğunluğu arttırma, desantralizasyon, koridorlar üzerinde büyüme, karma kullanımın teşvik edilmesi ve entegre kent formu stratejileri önerilmesine rağmen, araştırma özellikle 1980’lerden sonra artan piyasa odaklı ve parçacı planlama uygulamalarının kent çeperindeki gerilimleri arttırdığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ankara, Türkiye; kent çeperi; kentsel büyüme; kentsel büyümenin kontrolü.

Urban Growth in Ankara: Planning and Policy Tools For Controlling Growth at the Urban Fringe

Fulya Sınacı Özfındık
Department of City and Regional Planning, Erciyes University Faculty of Architecture, Kayseri, Türkiye

Uncontrolled and unplanned growth of cities causes urban sprawl, leading to various ecological and socio-economic problems such as increasing energy consumption, infrastructure and transportation requirements and stress on ecosystems. The negative results of political, economic and social factors causing uncontrolled and unplanned growth impacts mostly on life at the urban fringe. The cities in Türkiye have been also influenced from these factors, nevertheless, there are only a limited number of studies examining the tensions at the fringe arising from uncontrolled growth. This article aims to identify the rationales behind urban growth process and the implementations of planning and policy instruments for growth control in Ankara, the capital of Türkiye. This research contributes at both theoretical and practical levels, investigating the realized and unrealized policies and planning tools for growth control, reveals the need for more effective planning and policy instruments, with emphasis on the change in fringe. One of the important results of the research is that many strategies and tools have been produced for the control of urban growth since the 19th century up until the present day in Ankara. However, although the growth control strategies have been proposed in urban plans of Ankara as expropriation, greenbelt, creation of a boundary for the settlement, separating the settlement into districts, increasing building densities in city, decentralization, growth along the corridors, encouraging mixed-use development and integrated urban form strategy, the research reveals that the tensions at the fringe have increased particularly after the 1980s due to the markedled and partial planning implementations.

Keywords: Ankara, Türkiye; urban fringe; urban growth; urban growth control.

Fulya Sınacı Özfındık. Urban Growth in Ankara: Planning and Policy Tools For Controlling Growth at the Urban Fringe. Planning. 2022; 32(3): 488-509

Sorumlu Yazar: Fulya Sınacı Özfındık, Türkiye
Makale Dili: İngilizce
LookUs & Online Makale