Kentsel Dönüşüm Bağlamında Mekânsal Adalet ve Mekânsal Veri Altyapıları: Bibliyometrik Bir İnceleme (1997–2025)

Bu çalışma, kentsel dönüşüm araştırmalarının iki temel ancak geleneksel olarak ayrı ilerleyen alanı olan mekânsal adalet ve mekânsal veri altyapılarının (SDI) karşılaştırmalı bibliyometrik analizini sunmaktadır. Mekânsal adalet literatürü eşitlik, katılımcı yönetişim ve hak temelli kentleşmeye odaklanırken; SDI araştırmaları daha çok coğrafi bilgi teknolojileri, veri yönetimi ve dijital planlama süreçlerine yönelmiştir. Bu farklılıklara rağmen, dijital eşitsizlik, algoritmik dışlanma ve verinin siyaseti gibi konular etrafında giderek artan bir kavramsal yakınsama gözlenmektedir. 1997–2025 yılları arasında Web of Science Core Collection’da yayımlanmış 608 hakemli makaleye dayanarak yürütülen bu çalışma, Bibliometrix R paketi ve Biblioshiny arayüzü kullanılarak yayın eğilimlerini, işbirliği ağlarını, anahtar kelime eşoluşumlarını, tematik kümeleri ve tarihsel atıf akışlarını incelemiştir. Bulgular, SDI araştırmalarının hızlı teknolojik gelişim ve disiplinler arası işbirliğiyle öne çıktığını; mekânsal adalet çalışmalarının ise daha parçalı olmakla birlikte güçlü bir kuramsal derinlik sunduğunu göstermektedir. Ortaya çıkan ortak araştırma alanı, adalet odaklı planlama ilkelerinin teknik altyapılarla bütünleştirilmesi gereğine işaret etmektedir. Çalışma, SDI’ların eşitlik temelli kentsel yönetişim çerçeveleriyle uyumlaştırılmasına yönelik bütünleştirici bir yaklaşım önererek, kapsayıcılık, şeffaflık ve temsili adaletin veri odaklı planlama süreçlerinde kurumsallaştırılmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Dijital kentleşme, mekânsal veri altyapısı, mekânsal eşitsizlik, mekânsal adalet, kentsel yönetişim, kentsel dönüşüm

Spatial Justice and Spatial Data Infrastructures in the Context of Urban Transformation: A Bibliometric Analysis (1997–2025)

This study presents the first comparative bibliometric analysis of two foundational but traditionally siloed domains within urban transformation research: spatial justice and spatial data infrastructures (SDI). While spatial justice scholarship emphasizes equity, participatory governance, and rights-based urbanism, SDI research has primarily focused on geospatial technologies, data management, and digital planning. Despite these differences, growing concerns about digital inequality, algorithmic exclusion, and the politics of data reveal an emerging thematic convergence. Drawing on 608 peer-reviewed journal articles published between 1997 and 2025 in the Web of Science Core Collection, the study applies bibliometric methods (Bibliometrix R-package and Biblioshiny) to map publication trends, collaboration networks, keyword co-occurrence, thematic clusters, and historiographic trajectories. Findings indicate that SDI-related research is characterized by rapid technological advancement and interdisciplinary collaboration, whereas spatial justice remains more fragmented but provides conceptual depth. A shared research frontier is identified, highlighting a gap in integrating justice-oriented planning principles with technical infrastructures. The study proposes an integrative framework situating SDIs within equity-driven urban governance, offering insights for planners and policymakers seeking to institutionalize inclusivity, transparency, and representational justice in data-informed urban transformation.

Keywords: Digital urbanism, spatial data infrastructure, spatial inequality, spatial justice, urban governance, urban transformation