Regional Development in Türkiye: Structural Persistence, Limited Mobility, and Spatial Lock-in (1969–2025)

This study investigates regional development dynamics in Türkiye through a longitudinal analysis of the Socio-Economic Development Index (SEGE) covering the period 1969–2025. Moving beyond static interpretations of development as a ranking outcome, the study conceptualizes SEGE as a temporal analytical framework to examine structural persistence, regional mobility, and spatial lock-in mechanisms across provinces. The findings demonstrate that regional inequalities in Türkiye are not transient disparities but deeply embedded and historically reproduced through strong path dependence, cumulative causation, and asymmetric mobility structures. Despite substantial changes in development paradigms and measurement frameworks over time, provincial rankings exhibit remarkable stability, indicating limited convergence and pronounced hierarchical persistence. The analysis reveals a multi-layered spatial structure characterized by a stable core, a semi-permeable intermediate tier, a stagnant middle-lower band, and a structurally locked-in periphery. Mobility across these layers remains highly constrained, with clear evidence of “sticky floor” effects at the lower end and “glass ceiling” dynamics at the upper end of the hierarchy. These results challenge conventional convergence-based approaches to regional development and highlight the limitations of place-neutral policy frameworks. The study argues that the central issue of regional inequality in Türkiye lies not only in disparities in development levels but also in restricted inter-regional mobility. Accordingly, it calls for a shift in policy focus from growth maximization to structural transformation and mobility enhancement, emphasizing place-based, capacity-driven, and resilience-oriented policy design.

Keywords: Regional development, SEGE index, Structural persistence, Limited mobility, Spatial lock-in, Path dependence, Regional inequality

Türkiye’de Bölgesel Kalkınma: Yapısal Süreklilik, Sınırlı Hareketlilik ve Mekânsal Kilitlenme (1969–2025)

Bu çalışma, Türkiye’de bölgesel kalkınma dinamiklerini 1969–2025 dönemini kapsayan Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Endeksi (SEGE) verileri üzerinden boylamsal bir analizle incelemektedir. Kalkınmayı statik bir sıralama sonucu olarak ele alan yaklaşımların ötesine geçerek bu çalışmada SEGE, iller arası yapısal sürekliliği, bölgesel hareketliliği ve mekânsal kilitlenme mekanizmalarını analiz etmeye imkân tanıyan zamansal bir analitik çerçeve olarak kavramsallaştırılmaktadır. Elde edilen bulgular, Türkiye’de bölgesel eşitsizliklerin geçici farklılıklardan ibaret olmadığını; aksine güçlü patika bağımlılığı, kümülatif nedensellik ve asimetrik hareketlilik yapıları aracılığıyla tarihsel olarak yeniden üretildiğini göstermektedir. Zaman içinde kalkınma paradigmalarında ve ölçüm çerçevelerinde önemli değişimler yaşanmasına rağmen il sıralamalarının dikkat çekici bir istikrar sergilemesi, sınırlı yakınsama ve belirgin bir hiyerarşik sürekliliğe işaret etmektedir. Analiz, istikrarlı bir çekirdek, yarı-geçirgen bir orta katman, durağan bir orta-alt bant ve yapısal olarak kilitlenmiş bir çevreden oluşan çok katmanlı bir mekânsal yapı ortaya koymaktadır. Bu katmanlar arasındaki hareketlilik son derece sınırlı olup alt bölgelerde “yapışkan zemin”, üst bölgelerde ise “cam tavan” etkilerine ilişkin güçlü bulgular sunulmaktadır. Bu sonuçlar, yakınsama temelli geleneksel bölgesel kalkınma yaklaşımlarını sorgulamakta ve mekân-kör politika çerçevelerinin sınırlılıklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, Türkiye’de bölgesel eşitsizliklerin temel sorununun yalnızca gelişmişlik düzeyi farklarından değil, bölgeler arası hareketliliğin kısıtlı olmasından da kaynaklandığını ileri sürmektedir. Bu doğrultuda, politika odağının büyüme maksimizasyonundan yapısal dönüşüm ve hareketlilik üretimine kaydırılması gerektiği vurgulanmakta; yer-duyarlı, kapasite odaklı ve dirençlilik temelli politika tasarımına işaret edilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bölgesel kalkınma, SEGE endeksi, Yapısal süreklilik, Sınırlı hareketlilik, Mekânsal kilitlenme, Patika bağımlılığı, Bölgesel eşitsizlik