Bu çalýþmanýn amacý, ekonomik büyüme ve nüfus artýþý ile giderek artan yenilenebilir enerji gereksinimini sürdürülebilir kalkýnma perspektifinden ele alarak deðerlendirmektedir. Bu amaçla çalýþmada öncelikle sürdürülebilirliðin çok kýsa olarak ne olduðu, bunun paralelinde sürdürülebilir kalkýnmanýn ne olduðu üzerinde durulmaktadýr. Ayrýca devamýnda yenilenebilir enerji kaynaklarýna deðinilmekte; ikinci olarak sürdürülebilir kalkýnma ve yenilenebilir enerji arasýndaki iliþkiden bahsedilmektedir. Sonuç olarak buiki boyutun birbirini tamamlayýcý, etkileyici ve tetikleyici yönü ele alýnmaktadýr.

Bu makalenin amacý, hazýr giyim sektörünün uluslararasý üretim coðrafyasýný biçimlendiren faktörleri incelemek, bu faktörlerin hangilerinin Ýstanbul’u nasýl etkilediðini araþtýrmaktýr. Bu amaçla, Ýstanbul’da yer seçmenin hazýr giyim firmalarýna sunduðu avantajlar ve dezavantajlar incelenmiþ, firmalarýn hangi sebeplerle Ýstanbul’u tercih ettiði ve hangi sebeplerle Ýstanbul’dan ayrýldýðý araþtýrýlmýþtýr. Çalýþma genel olarak ikincil verilere dayanmaktadýr. Ayrýca yazarýn hazýr giyim sektörünün uluslararasý tedarik zincirinin coðrafyasýndaki deðiþimleri ele alan doktora tezi kapsamýnda yaptýðý alan çalýþmasýnýn sonuçlarýndan da faydalanýlmaktadýr. Sanayi firmalarý 1950’lerden itibaren büyük ve ucuz arsa temin edebilmek için Ýstanbul’un dýþýna çýkmýþ; pazara, Ýstanbul’a ve nitelikli iþgücüne yakýnlýk ve ulaþýlabilirlik gibi faktörlerin etkisiyle Ýstanbul’un doðusuna ve batýsýna kaymýþtýr. Bu desantralizasyon süreci teþvik politikalarý ve yapýlan planlarla da desteklenmiþtir. 2000’li yýllardan itibaren de Ýstanbul’daki hazýr giyim firmalarýnýn bir bölümü iþgücünün ucuz olduðu ülkelere kaymýþtýr. Bununla beraber, 2009 TUÝK verilerine göre hazýr giyim firmalarýnýn %52’si Ýstanbul’da yer almaktadýr. Yapýlan araþtýrmalar göstermektedir ki Ýstanbul’da tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmalarýn neredeyse %90’ý Ýstanbul’dan ayrýlmayý istememektedir. Zengin iþgücü havuzu, Ýstanbul’un sektörün önemli pazarlarý olan Asya ve Avrupa pazarlarý ile güçlü iliþkileri, hazýr giyim sektörüne girdi saðlayan firmalarýn Ýstanbul’daki ofisleri ve bu ofislerin sunduðu yüz yüze iletiþim avantajý Ýstanbul’u, yüksek maliyetlere raðmen, halen hazýr giyim sektörü için tercih edilen bir merkez yapmaktadýr.

Bu makalede Ýstanbul Tarihi Yarýmada’da, Kapalýçarþý ve çevresindeki hanlarda yoðunlaþmýþ ve o bölgenin kimliðini inþa etmiþ kuyumculuk zanaatinin kendi faaliyet alanýný ve mekanýný, tabandan gelen katýlýmcý bir modelle nasýl canlandýrabileceði konusu tartýþýlýyor. Yazýda, kuyumculuk sektöründeki küçük üreticilerin yoðunlaþtýðý bölge Kuyumculuk Mahallesi adýyla ele alýnýp; çok yönlü bir kentsel canlandýrma için buradaki sosyal sermaye üzerinden, çarþý dayanýþmasýnýn ve iþbirliðinin yollarý aranýyor. “Zanaat Eksenli Canlandýrma” adýyla sunulan bu modelde, söz konusu alandaki esnafýn yapý, ada veya bölge ölçeðinde çeþitli düzlemlerde örgütlenerek koruma, canlandýrma ve geliþme projelerinin insiyatifini üstlenmesine uygun bir ortam hazýrlamak için neler yapýlabileceði tartýþýlýyor. Bu baðlamda bölgede dayanýþma ve iþbirliðini yönetecek STK niteliðinde bir iþlemci kurum -Kuyumculuk Mahallesi Vakfý- öneri olarak sunuluyor. Bunun yanýsýra model, tabandan gelen canlandýrma politikalarýnýn kapsamlý olmasýný ve bölgede sosyal ve ekonomik geliþmeye öncelik verilmesini öngörüyor. Bu doðrultuda Kuyumculuk Mahallesi’nde sürdürerek canlandýrma stratejilerinin yönetileceði, ayný zamanda eðitim, kültür ve sanat etkinliklerinin gerçekleþtirileceði çok amaçlý bir merkez -Kuyumculuk Tasarým, Araþtýrma ve Kültür Merkezi- öneriliyor. Üçüncü olarak kiracý konumundaki zanaatkarýn da bölgedeki projelerde söz sahibi olmasýna olanak tanýyan bir düzenleme -Geniþletilmiþ Hak Sahipliði- model kapsamýnda tartýþmaya açýlýyor. Bu düzenleme ile bir yandan canlandýrma modelinin tabandan ivmeli kimliði güçlendirilirken, diðer yandan canlandýrma sürecinin etkisiyle bölgede yaþanabilecek olasý bir soyulaþtýrma dalgasýndan kiracý zanaatkarýn etkilenme riski azaltýlmýþ oluyor.

Mekânsal geliþmeye yön veren proje ve planlar ayný zamanda kentlilerin temel haklarýný kullanmalarýna ve yaþam biçimlerine de yön verir. Böylesi plan ve projelerin karar alma süreçleri ise kentlilerin kendi yaþam alanlarýyla ilgili olarak kentlilik haklarýný, bir baþka deyiþle katýlým haklarýný nasýl kullandýklarýný yansýtýr. Planlama kurumumuzdaki katýlým sorunsalýný eleþtirel bir çerçevede düþünmek için Ýstanbul’daki deneyimler, özellikle Gezi deneyimi yararlý ipuçlarý sunmaktadýr. Kentsel muhalefet hareketinden doðan sivil direniþ deneyimi mekanýn giderek ne denli siyasallaþtýðýný ortaya koymuþtur. Kent planlamasý, planlama kurumu içindeki denetim süreçlerinin dýþýna çýkarýlmýþ, siyasilerin elinde iktidarýn toplumsal yaþamýn deðiþik alanlarýna müdahalesinin bir aracý haline gelmiþtir. Bu yaklaþým içinde bir dokunulmaza dönüþen “planlamaya katýlým” meselesi bu yazýnýn konusunu oluþturmaktadýr.