İstanbul Basın Ekspres Aksı’nın Gelişme Ve Dönüşme Dinamikleri [Planning]
Planning. Baskıdaki Makaleler: PLAN-98853 | DOI: 10.14744/planlama.2020.98853  

İstanbul Basın Ekspres Aksı’nın Gelişme Ve Dönüşme Dinamikleri

Gülşen Pelin Olcay, Hilal Gözde Nurtekin
İstanbul Arel Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, İstanbul

1970’lerde Fordist üretimde yaşanan kriz sanayi sektörünün kentlerin dışına çıkmasına ve sanayi kentlerinin hizmet kentlerine dönüşmesine sebep olmuştur. Gelişmiş ülkelerde kentsel dönüşüm, sanayi sonrası gelişme aşamasının sorunlarını ve özellikle de Post-Fordist dönem dinamiklerinin yol açtığı sosyo-ekonomik ve mekansal çöküntüleri aşmaya yönelik geniş kapsamlı bir yeniden yapılandırma biçimi olarak görülmektedir. Kentlerin sürekli gelişmesi sebebiyle kentin içindeki boşaltılmış sanayi alanlarının dönüştürülerek tekrar kullanılmaları kent için önemli bir hale gelmiştir. Sanayinin uzaklaştığı kentlerde yeni bir mekansal yapılanma başlamıştır. Üretim kentleri olmaları nedeniyle sanayinin kent merkezinde yer aldığı şehirlerde, boşalan sanayi yerleri, yeni kentsel mekan ihtiyaçları için yeniden kullanım gereksinimiyle dönüşmeye başlamışlardır. Eski sanayi yapıları ya da alanları, küreselleşmeye ayak uydurma çabasındaki kentlerin “potansiyel yeni fonksiyon alanları”dır.
İstanbul Osmanlı döneminden beri sanayinin kurulduğu ve geliştiği bir merkez olmuştur. Ancak kent merkezinde kalan sanayi yarattığı pek çok sorun sebebiyle 1970’lerden beri desantralize olmakta, söz konusu sanayi alanları bir dönüşüm yaşamaktadır. 1970’lerden sonra İstanbul’un merkezinden ayrılan sanayinin geldiği bölgelerden birisi de ulaşım avantajları sebebiyle TEM ve E-5 yollarının çevresi olmuştur. 1980'lerde TEM ve E-5 otoyollarının arasındaki bağlantıyı sürdürmek için inşa edilen Basın Ekspresi Aksı bölgede hızlı arazi kullanımı değişikliklerine yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul’daki önemli bir sanayi bölgesinde yer alan Basın Ekspres Aksı’nda sanayinin gelişim ve dönüşüm süreçlerini ve bu süreçlerin dinamiklerini araştırmaktır. Çalışmada halihazır harita verileri kullanılarak Basın Ekspres Aksı’nda sanayinin 1980 öncesi, 1980-1990, 1990-2000, 2000-2010 yılları arası ve 2010 sonrası olmak üzere 5 dönemde gelişimi ve dönüşümü incelenmiş, birincil ve ikincil kaynaklardan elde edilen bulgularla bu süreçlerin dinamikleri ortaya konmuştur. Araştırma bulgularına göre, bölgede 1970’lerde başlayan sanayileşme, 1980’lerden sonra hızlanmıştır. Zamanla nüfus ve yapı yoğunluğu artan, kentin merkezinde kalan aksta ve çevresinde 2000’li yıllarda sanayinin imar planları ile desantralizasyonu başlamış, bu bölgede çok sayıda konut, rezidans, ofis ve otel projesi hayata geçirilmiştir. Diğer yandan aksın doğusunda, Bağcılar İlçesi’nin bazı bölgelerinde kirletici olmayan sanayi faaliyetlerine izin verilmektedir. Dolayısıyla aksın yer aldığı bölge halen üretim talebinin ve üretim potansiyelinin devam ettiği bir bölgedir. Bu açıdan Basın Ekspres Aksı ve çevresi hem sanayi kenti hem sanayi sonrası kenti görünümüne sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Sanayileşme, sanayi alanlarının dönüşümü, sanayi sonrası kent, Basın Ekspres Aksı


Development and Transformation Dynamics of Istanbul Basın Ekspres Axis

Gülşen Pelin Olcay, Hilal Gözde Nurtekin
Istanbul Arel University, Faculty Of Engineering And Architecture, Department Of Architecture, Istanbul

The crisis experienced in Fordist production in 1970’s caused industrial sector to move out of the cities and the industrial cities to become service cities. Urban transformation in developed countries is seen as a comprehensive form of restructuring to overcome problems of post-industrial development and socio-economic and spatial depressions caused by Post-Fordist period. Due to the continuous development of the cities, it has become important to transform and reuse the evacuated industrial areas. A new spatial structuring has started in the cities where industry has moved away. In the cities where industry is located, the vacated industrial areas have started to transform due to the need for new urban areas. Old industrial areas are the “potential new functional areas” of cities that strive to keep pace with globalization.
Istanbul has been a center where industry was established since the Ottoman period. However, the industry in the city center has been decentralized since 1970’s due to many problems, and these industrial areas have been transformed. One of the regions, where the industry came from the center, is TEM and E-5 roads due to transportation advantages. The Basın Express Axis, built in 1980’s to connect TEM and E-5, has led to rapid land use changes. The purpose of this study is to investigate the development and transformation processes of industry and the dynamics of these processes in the axis. Using base map data, development and transformation of the industry in the axis before 1980, 1980-1990, 1990-2000, 2000-2010 and after 2010 have been examined. Moreover, the dynamics of these processes have been revealed with the findings obtained from primary and secondary sources. According to the findings, industrialization started in 1970’s and accelerated after 1980’s. Since the axis remained in the center, and its population increased over time, decentralization of industry started in 2000’s with master plans. Numerous residential, office and hotel projects have been implemented in this region. On the other hand, non-polluting industrial activities are allowed in some regions of Bağcılar District. In this respect, Basın Ekspres Axis and its surroundings have the appearance of both an industrial and a post-industrial city.

Keywords: Industrialisation, transformation of industrial district, post-industrial city, Basın Ekspres Axis




Sorumlu Yazar: Gülşen Pelin Olcay, Türkiye


ARAÇLAR
Yazdır
Alıntıyı İndir
RIS
EndNote
BibTex
Medlars
Procite
Reference Manager
E-Postala
Paylaş
Yazara e-posta gönder

Benzer makaleler
Google Scholar




 
Copyright © 2019 TMMOB
Bu sitenin tüm hakları Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesine aittir.